Francisca Petronella Wesbeek

Francisca Petronella Wesbeek

Mijn oma, Francisca Petronella Wesbeek, is geboren op 4 september 1891 te Schiedam. De foto is gemaakt bij Joan Zwaan te Schiedam.

Francisca Petronella Wesbeek

Achterop deze foto heeft mijn moeder geschreven 'Ciska Bos Wesbeek 12j'. Zou dit een foto zijn van haar eerste communie? Tot 1910 was het gebruikelijk dat jongens en meisjes op hun twaalfde hun Eerste Heilige Communie deden, nadat ze op school en in de kerk waren voorbereid. Later deden kinderen hun eerste communie op de leeftijd van 7 of 8 jaar.

De foto is gemaakt door W.C. Dulfer, Aert v. Nesstraat 77 te Rotterdam.

Het Sinterklaasgedicht

Aan de scheurwoede van mijn moeder, Mies Bos, is een Sinterklaasgedicht uit 1931 van Jaap van Marwijk ontsnapt.

De vraag is echter, welke speld heeft zij van Jaap gekregen?
Ik kan uit de achtergelaten sieraden geen keuze maken.

Alle broches verzameld van 'kunst tot kitsch'

Evenals in andere jaren, kwam nu ook de goede Sint

Uit het groote verre Spanje, om te komen tot elk kind
Wat in Nederland haar best doet en altijd vol ijver werkt.
En je weet, wanneer je braaf bent, zijn z’n gaven onbeperkt.

Tijdens ’t reizen en het trekken door het gansche Nederland
Vergat de groote heilige bisschop ook niet de Veursche kant.
En de zwarte Piet, dien rakker, luisterde daar dagenlang
Huis aan huis, aan iedere schoorsteen, geen die aan z’n oor ontkwam.

“Miesje Bos” zo zeide Pieter “is een heele brave meid.”
“Altijd aardig, altijd netjes, altijd vol met degelijkheid.”
Toen de Sint dat had vernomen, kreeg hij weer z’n geefsche gril,
En zei: “Pieter, geef dat meisje, ál wat ze van me hebben wil!””

Terwijl de oude grijze Bisschop deze simpele woorden sprak,
Keek hij schuin naar zijnen Pieter, die toen starend voor zich zag
En die leuke zwarte kerel, die de Sint jarenlang
Trouw in zijne werken bijstaat, trok een bakkes – ò – zoo lang.

Eindelijk sprak hij “Hoor, eens even, luister even lieve baas
“Gaarne zou ik zulks geven, maar – helaas – helaas – helaas.
In deez’ tijd vol met malaise, vol ellend’ en narigheid,
“Kan dat heusch de brui niet trekken, wat mij werkelijk wel wat spijt.”

“Onze beurs is bijna ledig, heel de bodem is te zien,
“Dat we eerstdaags bankroet slanen, is helaas reeds te voorzien.”
En de Sint sloeg aan het peinzen en hij dacht “Wat is dat naar.”
En zijn lange stramme vingeren krabden door zijn grijze haar.

Starend zag hij voor zich henen in de stille eenzaamheid,

Kon toch niemand, niemand helpen in dier’ akelig tijd???
Credit zag hij alle lasten, debet stond niet ééne baat,
En de goede oude bisschop, kreeg het werkelijk wat te kwaad.

Maar de Sint wou toch wat geven aan dat braaf oppassend kind,
Want die ijverig zijn en werken, vergat hij nooit, de goede Sint …
Eindelijk haalde hij – na veel zoeken – uit dien heelen grooten zak,
Een zilver vulpotlood te vooschijn en … een heele groote plak ..

               

voor ’n ander, voor ’n ander, heel stout kind, zeg weet jij

Maar de kleine zwarte Pieter, die ons, vrouwtje had bespied
Wist één ding van braaf “Miesje, wat hij niet den Sint verriet.
Mieske was wel altijd degelijk, en heel netjes aangezet,
Maar dat ze lage halsjes dragen kon, dát ging boven zijnen pet

Na een oogenblik van denken, kwam hij tot een kloek besluit
En sprak: “Mies, hier is een speldje, schei nu met die halsjes uit,
“Want ander kan in volgende jaren, heusch de goede brave Sint,
Je niet meer bij diegene rekenen, die hij noemt “z’n bèste kind.

Verdreven uit het Paradijs

1939: Van wie is die auto? Niet van mijn vader; die heeft nooit een rijbewijs gehad. Zijn broer Jan reed altijd in grote Amerikaanse sleeën. 
Waarschijnlijk gaat het om een Ford Tudor Sedan uit 1936. Tudor heeft overigens niets met Engelse adel te maken, maar staat voor 'two door'.
Waarschijnlijk heeft Jan deze foto gemaakt. Van links naar rechts: zijn verloofde Sjaan Gordijn, zijn zus Pleun, zijn broer Arnold (mijn vader) en zijn aanstaande schoonzus, Mies Bos (mijn moeder).

In 1928 valt de tuinderij Het Paradijs met bijbehorende woning aan de Prinses Mariannelaan 80a ten prooi aan de volkshuisvesting. De nog thuis wonende kinderen verhuizen naar de Essesteijnstraat 181, waar Arnoldus Johannes (Arnold, mijn vader) hoofd van het huishouden wordt. Zijn zussen Apolonia Johanna (Pleun) en Johanna Adriana (Anna) en zijn broer Johannes Jacobus (Jan) gaan met hem mee. Pleun vertrekt in 1929 naar Stompwijk om met Geert Koot te trouwen. Jan vertrekt in 1935 naar Voorschoten en trouwt in 1939 met Sjaan Gordijn. Ze gaan wonen aan de Veursestraatweg 224, waar ons gezin later gaat wonen.

Mijn moeder, Johanna Maria (Mies) Bos komt er in 1939 bij.

Terwijl wij op de Veursestraatweg wonen, wordt het huis in de Essesteijnstraat verhuurd. Als mijn vader in 1970 overlijdt, willen de leveranciers aan mijn broer, die mijn vader is opgevolgd in de tuin, niet leveren. Ze zijn bang dat er geen geld is.
’s Winters leefden we altijd van wat de tuinderij in de zomer had opgeleverd. De in de winter gekochte zaden en planten hoefde mijn vader dan ook pas te betalen als hij begon te oogsten.  Maar nu was het ineens boter bij de vis. Noodgedwongen verkoopt mijn moeder het huis voor een belachelijk lage prijs aan de huurder.

Paradijsstraat

West (1930)

'Het Paradijs' was enige eeuwen lang een boerderij tussen de Broeksloot en de huidige Prinses Mariannelaan. In 1701 verkocht de eigenaresse Hendrina de Roy 'bejaart Juffrou' haar bezit aan Gerrit van der Schout, die de woning met 'Orangeriehuysinge' voor het eerst een naam ging geven: 'Het Paradijs'. Gerrit was van beroep 'Blommesier' oftewel bloemkweker. Behalve met het kweken van bloemen was er een befaamde kwekerij van kruiden, zoals die rond 1586 ook was te vinden in de tuinen van de Oude of Grote Loo. Na 1771 werd het omschreven als 'Warmoesieslant' waarvandaan de gekweekte groenten met schuiten via de Broeksloot naar de Trekvliet werden vervoerd. Na 1910 werd alles naar de groentenveiling naast de Hofpleinspoorbaan vervoerd. De tuinderij kreeg een zeer bekende naam alleen al door het kweken van bloemkolen. In 1928 kocht de gemeente Voorburg de grond van 'Het Paradijs' op van de laatste eigenaar Stephanus Willem van Veen en liet het woonhuis in 1930 afbreken.

De reisvereniging

Tja, daar zit je dan. Vijf foto’s uit 1934 in een envelopje met in het handschrift van mijn moeder: Kees de Koning, Koos de Koning, Han van Vliet, Aat Paridon, Pleun Paridon, Leni Paridon, Mies Bos (mijn moeder). Dat zijn 7 namen en er staan maar 6 mensen op de foto.

De oplossing is natuurlijk dat iedere keer een ander de foto heeft gemaakt.

Mijn moeder herken ik op 3 foto’s. Heeft ze bij de 4^e foto, het hoedje van een van de andere dames opgezet? Aan de parelketting te zien wel.

Ik weet dat mijn moeder lid was van de reisvereniging. Elke zondag gingen ze vanuit Voorburg fietsen naar Noordwijk, Katwijk en andere plaatsen om te dansen. Daarna op de fiets weer terug. Hier heeft ze ook mijn vader ontmoet, maar die is blijkbaar in 1934 nog niet in beeld.

De familie Bos

Mijn moeder, Johanna Maria Bos, werd op 6 maart 1914 geboren in de Vinkendwarsstraat 17a te Rotterdam.

Het 25-jarig huwelijksfeest van Theodorus Coenradus van Veen en Anna Petronella van der Ham

Vlnr: Steef, daarvoor Annie, op tafel Jan, daarachter staand Willem, op de stoel zittend naast de tafel Adriana, hiernaast zittend Koos, daarachter staand Theo, daarnaast Arnold (mijn vader), daarvoor Pleun, daarnaast zittend Petronella

Deze foto heb ik gered uit het vuilnis. Hij was al ontdaan van zijn lijst en stond klaar om weggegooid te worden. Stiekem sloop ik ermee naar boven, naar mijn kamer. Mijn moeder kende mijn hamsterwoede en hield mij nauwlettend in de gaten.
Later kreeg ik mijn gelijk toen een neef van mij meewerkte aan een boekje over Voorburg. Deze foto wilde hij graag lenen om op te nemen. Hij staat in deel 3 van 'Voorburg in oude ansichten'.
Ter gelegenheid van het 25-jarig huwelijksfeest van hun ouders,Theodorus Coenradus van Veen en Anna Petronella van der Ham, lieten de kinderen in 1912 deze foto maken.
Mijn vader vertelde dat ze vanaf hun tuinderij 'Het Paradijs' aan de Prinses Mariannelaan helemaal naar de fotostudio Elite in Den Haag liepen. De ouders mochten dat natuurlijk niet weten. Dat was nog een hele toer want iedereen moest natuurlijk zijn zondagse kleren aan.

De nazaten van Stephanus van Veen: het Paradijs

Een aards Paradijs

Er zijn van die plekken, die je met een dergelijke benaming zou willen betitelen. Ook te Voorburg was er in de 17e eeuw zo'n gebied dat zowel in de letterlijke als figuurlijke zin van het woord zo benoemd werd. De tuinderij genaamd 'Het Paradijs', waar Stephanus van Veen onder meer groenten verbouwde, heeft een lange historie gekend. Van oorsprong was deze warmoezerij (= groentenkwekerij) een zeer bekende bloemen- en kruidentuin, waar artsen in vroegere tijden hun kruiden onder meer van betrokken.

Voorouders van 1650 tot 1825

De familienaam gaat ten minste terug tot rond 1650. Tot zover heeft Jan van Veen de directe familielijn kunnen achterhale. Als oudst bekende stamvader van het geslacht Van Veen, moet na de jongste onderzoekingen worden beschouwd David Pietersz van Veen. Van hem en zijn vrouw Aeltjen (Aeltie) Alewijnse van der Meer stemmen wij allen af.

Uit: De familie Van Veen door de eeuwen heen

Het Paradijs

Gerrit van der Schout, bloemist en kruidenkweker, koopt in 1701 een huis met land en boongaarden, gelegen in het Westeinde. Hij noemt zijn bezit ‘Het Paradijs’. Op dit stuk land werd – voor zover bekend – reeds vanaf 1628 geboerd. Tot midden jaren twintig van de vorige eeuw is Het Paradijs de grootste tuinderij van Voorburg. Het Paradijs valt, zoals zoveel boerderijen in Voorburg in de jaren twintig ten prooi aan volkshuisvesting. In 1928 koopt de Gemeente Voorburg het pand en de landerijen voor ruim ƒ 70.000,00 en maakt het in 1930 met de grond gelijk. Het enige wat ons herinnert aan de tuinderij is het straatnaambord ‘Paradijsstraat’ in Voorburg-West.

Christoffel Hendrik Dijkman in Hoeven aan de Broeksloot